بخش پانزده - تفکیک اجزا تولید ثروت به شاخص‌های مختلف

ما با معادله زیر شروع می‌کنیم.

C +V + SV = Wealth. ثروت

$2 + $1 +$1 = $4.

4 hrs + 2 hrs + 2 hrs= 8 hrs

این معادلات بالا را قبلا داشتیم.
طبق نظریه مارکس تولید هر کالایی تحت یک فرایند و عملکرد استثماری است. درست برعکس آنچه غیر مارکسیست‌ها بیان می‌کنند. سعی می‌کنیم که چند شاخص (index) که مارکس در ادامه بیان تئوری خود ارائه داد را مشخص کنیم.
ملاحظه می‌کنید که Vlp معادل یک دلار است. یعنی دستمزدی که نیروی کار می‌گیرد که مخارج زندگی خود را تامین کند. و اگر بنا است سیب بخرد. پس با یک دلار توانایی خرید یک چهارم سیب را دارد.

$1= $4 x $1/$4

می دانید مدت زمانی که برای تولید یک چهارم سیب لازم است ۲ ساعت می‌باشد که همان مقدار کار لازم است (necessary labor) ولی کارگر ۴ ساعت کار می‌کند ( use value= UV) ولی برای دو ساعت دستمزد دریافت می‌کند. حالا ببینیم شاخص‌ها چه می‌گویند.

Rate of exploitation = SV/V = $1/$1= 100% شاخص استثمار ۱۰۰٪ است

شاخص استثمار عبارت است از نسبت حقوق پرداخت نشده به حقوق پرداخت شده است.
شاخص دیگر را مکانیزاسیون می‌نامند.

Mechanization index = C/(C+V) = 2/3 = 67%

در نتیجه در سیستم سرمایه‌داری انتظار می‌رود که این شاخص مکانیزاسیون بخاطر سرمایه‌گذاری در تکنولوژی و وسایل جدید و غیره بیشتر شود.

شاخص دیگر نسبت سود دهی است.

Profit rate = SV/(C+V) = 1/3 = 33%

در نتیجه اگر SV را بیشتر کنیم نسبت سود دهی بیشتر می‌شود. به هر حال اگر این سه شاخص را با هم در می‌معادله قرار دهیم نتیجه‌ای می‌گیریم که مارکس بیان نکرد ولی مارکسیست دیگری به نام پل سوییزی ( Paul Sweezy) آن را ارائه داد و از آن (1- C/(C + V)) برای توضیح سرمایه‌داری استفاده کرد.
معادله سود دهی را داریم . اگر صورت و مخرج کسر را به V تقسیم کنیم.

r = SV/(C+V) = (SV/V)/((C +V)/V) = VSSV/V x (V+C-C)/(C+V)

ما به صورت کسر یک C اضافه و یک C کم کرده‌ایم. در نتیجه:

r = SV/V ( 1- C/(C + V))

اگر SV بالا برود سود دهی بیشتر می‌شود.

1- (SV↑)/V = r↑
2- Mechanization index = C/(C+V)

و اگر ارزش C بالا برود در نتیجه نسبت هزینه به مجموع هزینه و ارزش نیروی کار بالاتر رفته و در معادله سود دهی کاهش پیدا می‌کند.

r = ( 1- (C↑)/(C + V)) شاخص سود دهی پایین می‌آید

نتیجه میگیریم عوامل سوددهی در این معادله بر عکس یکدیگر کار می‌کنند. یکی باعث زیاد شدن سود دهی و یکی باعث کاهش سوددهی می‌شود. انتقاد مارکس در سرمایه‌داری به این دو مورد است. اول او استثمار را بیان می‌کند. دوم در آنچه در بالا نشان داده شد باعث بوجود آمدن یک سیکل اقتصادی و یا چرخش رونق و رکود است.
حال می‌خواهیم بررسی کنیم که سرمایه‌دار چه عملکردی را در پیش می‌گیرد.
همانطور که قبلا گفتیم سرمایه‌دار تمام هزینه‌ها را از این ارزش اضافی برداشت می‌کند.

r = SV/(C+V) = ΣSSCP/(C+ V) = (SSCP(ΔC +ΔV))/(C+ V) + ΣSSCP’/(C+ V)

ΔC سرمایه‌گذاری جدید در کارخانه،هزینه دستگاه‌های جدید برای تولید است.

ΔV دستمزد و هزینه نیروی کار مفید جدید است.

SSCP (ΔC +ΔV) کل هزینه توسعه کار

ΣSSCP’ مجموع مخارج دیگر شامل پرداخت به مدیران، هیئت مدیره، اجاره و تحقیقات و بقیه

برای آسان نویسی این کسرها ،آنها را بصورت خلاصه زیر نشان میدهیم.

(SSCP(ΔC +ΔV))/(C+ V) = K* ΣSSCP’/(C+ V) = λ

بنابراین

r = ( K* + λ)

اگر r که شاخص سود دهی است پایین بیاید و کمتر شود طرف دوم معادله هم پایین می‌افتد. معنایش این است که تقاضا برای *K که هزینه صرف دستگاههای جدید است نیز کم می‌شود و بالطبع تقاضا‌ها در λ که مجموعه هزینه‌های دیگر است نیز کم می‌شود، در نتیجه حقوق و دستمزدها پایین آمده و کم می‌شود و این شروع رکود اقتصادی است.
بنابراین اگر سود دهی یا r پایین بیاید، رکود و اگر بالا برود رونق اقتصادی است.

r↓ = رکود اقتصادی r↑ = رونق اقتصادی

در اقتصاد سرمایه‌داری استثمار بیشتر باعث سود دهی بهتر می‌شود در نتیجه باعث توسعه اقتصادی بیشتری می‌شود.

(SV↑)/V = r↑

می‌بینید که در اقتصاد سرمایه‌داری استثمار نیروی کار یک مورد اخلاقی بد و زشتی است، باعث رونق اقتصادی که یک پدیده مثبت است می‌شود. یک عامل اخلاق اجتماعی بد باعث یک رونق اقتصادی می‌شود.

(↑C)/(C + V)= r↓ r↓ = ( 1-(C↑)/(C + V))

پروفسور استفان رزنیک ( ۱۹۳۸/۱۰/۲۴-۲۰۱۳/۱/۲) در سال ۱۹۶۰ مدرک لیسانس خود را در اقتصاد از دانشگاه پنسیلوانیا و در سال ۱۹۶۴ مدرک دکترای خود را از دانشگاه ماساچوست ( MIT) در رشته آنالیز اقتصادی اروپا دریافت کرد. او در اوایل کارش همراه استفنهایمر تمرکزش را روی توسعه اقتصادی و اقتصاد سیاسی بین المللی گذاشت. بعد از مدتی او در دپارتمان اقتصاد دانشگاه ماساچوست مشغول تدریس شد. او در این دوره شروع به همکاری با دکتر ریچارد ولف استاد اقتصاد دیگر دانشگاه ماساچوست کرد. این دو همکاری گستردهای در مورد بررسی مطالعات اقتصادی و تئوری اقتصادی مارکسیسم را در دانشگاه تا مرگ پروفسور استفان رزنیک ادامه دادند و مقالات و کتابهای متعددی منتشر کردند. از جمله، آنالیز تئوری مارکسیستی و ارزش، عوامل متعدد تعیین کننده ( overdetermination), اقتصاد رادیکال، تجارت بینالمللی و سیکل اقتصادی، تشکیل جوامع، درباره شوروی، مقایسه تئوری مارکسیستی با تئوریهای غیر مارکسیستی و چند کتاب دیگر.

او در سال ۱۹۸۹ به گروهی از همکاران، فارغ التحصیلان و دانشجویانی پیوست که روزنامهای علمی و آکادمیک بنام تفکری دوباره درباره مارکسیسم منتشر میکردند که قصدشان بوجود آوردن یک برنامه کاری برای تجدید دوباره فهم تفکرات مارکسیستی و تئوریهای آن و دیگر موارد اجتماعی بود. او تا سال ۱۹۹۴ عضو نویسندگان آن بود و بعد از آن بعنوان مشاور به این کار ادامه داد. قابل ذکر است که بعضی از روزنامههای معتبر اقتصادی مقالههای او را برای چاپ ممنوع کردند. او تا سال ۲۰۱۳ و قبل از مرگش دورههای کارشناسی و فوق کارشناسی در دانشگاه تدریس میکرد. او بنحوی شیوا و استادانه تدریس میکرد و کلاسهای وی از محبوبیت برخوردار بود. او بسیار تشویق شد و جوایز متعددی به عنوان استاد نمونه دریافت کرد.

پروفسور رزنیک مدعی بود تدریس تئوری مارکسیستی در دانشگاههای امریکا کار سادهای نیست و مشکلات خودش را دارد.

دکتر ریچارد ولف (Dr.Richard Wolff) همکار پروفسور رزنیک میگوید که او با وجودی که خود فارغ التحصیل دکترای اقتصاد است ولی هیچگاه در دانشگاه در دوران تحصیلش درسی از تئوری اقتصادی مارکس را آموزش ندادهاند.

کتاب اقتصاد سیاسی کاپیتال مارکس در سه جلد ۱ و۲ و۳ میباشد که هرکدام حدود ۹۰۰ صفحه است.

این کتاب در ایران توسط آقای حسن مرتضوی مترجم پرکار و توانا ترجمه شده است.

این درسگفتار که توسط پروفسور رزنیک ضبط ویدیویی شده است جلد یک کتاب سرمایه را شامل میشود که شاید بتوان گفت به شیوهای ساده با معادلات و نمودارهای مختلف بطور خلاصه ارائه شده است. آنچه او گفته و من نوشتهام حدود ۱۷۰ صفحه را در برمی گیرد.

در بخشهای انتهایی این درسگفتار اقتصاد آمریکا و مشکلاتش با دید مارکسیستی مطالعه و بررسی شده است.

این بررسی اقتصاد سیاسی و تا حدی اثرات منفی آن روی جامعه آمریکا را پروفسور رزنیک در اواخر سال۲۰۱۲ بیان کرده است که نتیجه این سیستم اقتصادی آن چیزی است که امروز در آمریکا با این دوقطبی شدن جامعه، آن را مشاهده میکنیم. که البته وسایل ارتباط جمعی، دلایل اصلی را پنهان کرده و این اعتراضات را بازتاب ناراضی بودن رنگین پوستان و غلط بودن سیاستهای ترامپ عنوان کرده اند که تا حدی درست است ولی اصل ماجرا نیست.

من سعی کرده ام آنچه پروفسور رزنیک در این درسگفتار بیان کرده است را تا حد امکان بدون کم و کسری روی کاغذ بیاورم. امیدوارم ترجمه این درسگفتار به فهم این مقوله مهم اقتصادی کمک نماید.

در جامعه امروز ما، بسیاری از دوستان و آشنایان تحت تاثیر تبلیغات وسیع ضد مارکسیسم قبل از آنکه از آن اطلاع دقیقی داشته باشند آن را احساسی و بدون آگاهی کافی نفی میکنند.

من این ترجمه را بیشتر برای ارسال به این گروه از دوستان که مانند جن و بسم الله از مقوله مارکسیسم وحشت دارند انجام دادهام که شاید بتواند کمکی باشد به درک بهتر و درست تر آنها از منطق نظریه مارکسیسم.

هر کسی حق دارد از هر چیزی خوشش بیاید و یا بدش بیاید ولی برای نفی و انکار موردی باید از آن آگاهی داشت و تحت شعار روز قرار نگرفت.

مارکس برای انسان به عنوان انسان ارزش زیادی قائل بود و شاید از این رو تئوری او بیشتر اخلاقی بنظر برسد ولی دلایل و منطقی را که او در این رابطه ارائه میدهد بسیار محکم و قابل بررسی است . من کتاب ثروت ملل آدام اسمیت را هم تهیه کردهام که آن را نیز مطالعه کنم . در چند بخش اول آن او مردم کشورهای در حال توسعه دیگر را وحشی (savages) مینامد. بنظر میرسد منطق آدام اسمیت صرفا “ انسان اقتصادی” است و منطق مارکس اقتصاد برای انسان و یا ” اقتصاد انسانی” است.

این درسگفتار یکی از  ۲۵ درسگفتار استفان رزنیک است. برای دسترسی به همه درسگفتارها و توضیحات بیشتر به آلبوم کلاس‌ها مراجعه کنید.

مترجم: محمود برخدایی

ویرایش ادبی و علمی: شکرالله گلناریان

ویرایش فنی: ابراهیم هژبر

این سلسله درسگفتارهای استفان رزنیک نخستین بار از سوی دانشکده اقتصاد  UMass Amherst و با مجوز کریتیو کامنز با مشخصات زیر منتشر شده است.

تحت شرایط این مجوز:

  • تخصیص — شما باید اعتبار مناسب ببخشید، یک پیوند به پروانه ارائه کنید، و اگر تغییری صورت گرفته‌است به آن اشاره کنید. شما می‌توانید این کار را به هر شیوه معقول انجام دهید، اما نه به هر روش که نشان دهد پروانه‌دهنده شما یا استفاده‌تان را تأیید می‌کند.
  • غیر تجاری — شما نمی‌توانید از این مواد برای اهداف تجاری استفاده کنید.
  • سهم یکسان — اگر این مواد را ترکیب کنید، تغییر دهید، یا بر اساس آن بسازید، باید مشارکت‌هایتان را تحت همان پروانه بعنوان اصلی توزیع کنید.
  • هیچ محدودیت اضافه‌ای — شما نمی‌توانید شرایط قانونی یا اقدامات فنی که به طور قانونی دیگران را از انجام هر کار اجازه‌های پروانه محدود می‌کند اعمال کنید.

بنابراین هر گونه استفاده خارج از مجوز بالا از این درسگفتارها مجاز نیست.

لطفا در صورت بازنشر اعتبار لازم را به دانشگاه یادشده و به آگورا |‌ تریبون ایران آکادمیا بدهید. شما تنها زمانی مجاز به بازنشر هستید که این درسگفتارها را رایگان و با ذکر منبع در اختیار مخاطبان قرار دید.

Resharing from the lectures originally published under the same creative commons by UMass-Amherst Economics can be found in YouTube Playlist at https://www.youtube.com/playlist?list=PL8B2364D7C0D31D63

All 57 videos are merged into 25 lectures. No other changes or editing was done

License


Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

به دوستان خود بگویید!
Share
می‌خواهید با ما در ارتباط باشید؟